چالش های تربیتی و راه حل ها(1): دغدغه یک مادر در رابطه با ناخن جویدن فرزندش

بخش «چالش های تربیتی و راه حل ها»، پاسخ سوالات و دغدغه های والدین و مربیان از زبان مشاورین و کارشناسان شهروند فردا است. در این پرسش و پاسخ علت عادت ناخن جویدن و راه حلی های مقابله با آن مورد بررسی قرار گرفته است.

مورد شماره یک: دغدغه یک مادر در رابطه با ناخن جویدن فرزندش

سلام. 

 مادری هستم که یک پسر 3 ساله و یک دختر 9 ماهه دارم. پسرم امیر حدود یک ماه است که ناخن  انگشت شست خود را می جود. این رفتار او مخصوصا موقعی که  کارتون های مورد علاقه اش را  تماشا می کند، بیشتر هم می شود. می خواستم بدانم این رفتار  چرا شکل گرفته و چه کاری باید  انجام بدهم؟ ممنون می شوم اگر مرا  راهنمایی بفرمایید.  

 

پاسخ مشاورین و کارشناسان شهروند فردا:

سلام بر شما مادر گرامی و ارجمند.

قبل از پرداختن به این مسئله شما مادر گرامی و سایر والدین عزیز بایستی در نظر داشته باشید که تقریباً تمام کودکان در جریان رشد خود با برخی از مشکلات هیجانی و رفتاری رو به رو می­شوند. این مشکلات تحت تاثیر عوامل متعددی قرار دارد که بر یکدیگر تاثیر متقابل دارند. شناخت عمیق تر شما والدین محترم از این عوامل باعث می­شود که شما علاوه بر آشنایی با هنجارهای رشد عادی کودکان خود، به جریان سازگارانه رشد آن ها نیز کمک کنید. کودکان شما در هر مرحله از رشد خود با تکالیف گوناگونی رو به رو می شوند که این تکالیف در رشد آینده آن ها تاثیر فراوانی خواهد گذاشت. در نظر گرفتن رفتار كودكان با توجه به رشد بهنجار آن ها اهميت فراواني دارد. در پرداختن به مشکلات دوران کودکی توجه به مواردي همچون دايمي بودن رشد، چند بعدي بودن رشد ، انعطاف پذيري و اهميت تفاوت هاي فردي براي آگاهي يافتن از رشد طبيعي كودكان از اهمیت فراوانی برخوردار است.

سوالی که شما مطرح کردید، یک نمونه از  چالش های است که معمولاً طیف وسیعی از والدین و فرزندانشان در گستره رشد با آنها مواجه می شوند.

و اما با این مقدمه کوتاه به سراغ پاسخ سوال شما می رویم:  

در اصطلاح علمی به این رفتار کودک شما عادت یا تیک گفته می شود. اين رفتارها در بسياري از كودكان موقتي بوده و پاسخي است براي كنار آمدن با چالش هاي روزمره رشد. براي يك دوره زماني مشخص پديدار مي شوند و پس از مدتي نيز رفع مي شوند. ناخن جويدن هم معمولاً پس از دو سالگي ظاهر مي شود، سپس در طی رشد تا نوجوانی به اوج خود می رسد و در بزرگسالی نیز کاهش می­یابد. متخصصان معتقدند که این رفتارها و یا عادت­ها نشانه آسیب­های جدی نیست. اما در صورت وجود شرایط زیر مشکل محسوب می­شوند:

  1. این عادت­ها به مدت طولانی در رفتار کودک وجود داشته باشد.
  2. شدت رفتار بتواند به کودک آسیب جسمانی وارد کند.
  3. تکرار این رفتارها روند طبیعی رشد (جسمانی، هیجانی و اجتماعی، شناختی) را با مشکل مواجه کند.

عادت ناخن جویدن:

در متون علمی ناخن جویدن به تمامی اعمال جویدن ناخن­ ها، کندن پوست زیر ناخن­ ها و کندن ناخن ها اطلاق می­شود. این رفتارها نیز در بین کودکان بسیار شایع است و گزارش های بسیاری از والدین دریافت می شود که کودک آن ها حداقل یکی از این اعمال و یا همه را با هم انجام می­دهد. پژوهشگران این عمل را یک رفتار آموخته شده می­دانند که باعث کاهش استرس و اضطراب در کودکان می ­شود. رفتار ناخن جویدن به نسبت شست مکیدن مورد توجه بیشتری قرار گرفته است، زیرا این رفتار می­تواند باعث آسیب های جسمانی از قبیل زخم شدن و عفونت انگشتان شود. در این مورد نیز والدین از رویکردهای سنتی استفاده می­کنند. ولی برخی از این روش ها متاسفانه مناسب نیست و یا ممکن است درست به کار گرفته نشود. برای درمان ناخن جویدن نیز رویکردهای رفتاری زیادی وجود دارد که از مهم­ترین و موفق­ ترین آن ها می ­توان به روش ها و راهکارهای زیر اشاره کرد:

  • اولین و مهم ترین راه حل، شناسایی موقعیت های خاص ناخن جویدن فرزندتان می باشد. همان طور که قبلاً گفته شد معمولاً ریشه این عادت در استرس و چالش های روزمره است. موقعیت های استرس زا را شناسایی کرده و سعی کنید کودک خود را از آن دور نگه دارید.   
  • به زمان، مکان ها و تعداد دفعاتی که این رفتار را انجام می دهد دقت کنید. در مواقعی که این رفتار را کمتر انجام می دهد برای او پاداش و جایزه ای در نظر گرفته و به این وسیله رفتار خوب او را تقویت کنید. به این کار در اصطلاح وارونگی عادت می گویند.  
  • با او صحبت کنید و سعی کنید به روش های مختلف او را از آسیب هایی که این رفتار او می تواند برایش ایجاد کند، مطلع سازید. مثلاً می توانید از نشان دادن تصاویر بیماری های عفونی و پوستی که در اثر این عادت برای سایر کودکان هم سن و سالشان ایجاد شده، این آگاهی را در آن ها ایجاد کنید.
  • سرگرم کردن و مشغول ساختن کودکتان در مواقعی که این رفتار از او سر می زند را نیز می توانید امتحان کنید. به عنوان مثال با دادن شیء، ابزار یا وسیله بازی که به آن علاقه دارد او را سرگرم کنید.  

در پایان این که :

 به یاد داشته باشید که هیچ گاه نباید اقدامات درمانی خودسرانه انجام دهیم، بلکه در مواقع لازم می­توانید با کمک درمانگران مجرب به جریان طبیعی رشد کودک خود کمک کنید.

 

یادآوری:

والدین و مربیان عزیز می توانند سوالات و دغدغه های تربیتی و آموزشی خود را در بخش پشتیبانی و مشاوره وب سایت شهروند فردا ثبت و مطرح  نموده و پاسخ و راه حل های مشاورین و کارشناسان را دریافت نمایند. 

 

ارسال دیدگاه های شما :
تصویر جدید

لیست نظرات

نظری ثبت نشده است.