چالش های تربیتی و راه حل ها (2): دغدغه های یک مربی برای پاسخ گویی به پرسش های دینی دانش آموزان کودک و نوجوانش

بخش «چالش های تربیتی و راه حل ها»، پاسخ سوالات و دغدغه های والدین و مربیان از زبان مشاورین و کارشناسان شهروند فردا است. در این پرسش و پاسخ چگونگی پاسخ گویی به سوالات دینی کودکان و نوجوانان مورد بررسی قرار گرفته است.

سلام

حدود یک سال است که به عنوان مربی کودکان 6 تا 8 سال مشغول به کار شده ام. در طی این مدت گاهی پیش آمده که کودکان در رابطه با مفاهیم دینی سوالاتی همچون اینکه « خدا کیست؟» از من می پرسند ولی متاسفانه نحوه پاسخگویی درست و یا بهتر بگویم با روش درست آموزش این نوع مفاهیم آشنایی ندارم. از آن جایی که معتقدم چنانچه این کنجکاوی های کودکانه به روش درستی پاسخ داده و هدایت نشود، ممکن است در پایه ریزی اعتقادات دینیشان دچار مشکل شود. لذا این مساله همیشه برایم نگران کننده است. خوشحال می شوم چنانچه مرا در این مورد راهنمایی نمایید.

پاسخ مشاورین و کارشناسان شهروند فردا:

سلام بر شما مربی گرامی و دلسوز بچه ها؛

و اما چگونه به سوال های دینی کودکان پاسخ دهیم؟

فهم پرسش های کودکان مساله بسیار مهم و اساسی است. تا فهم و درک درستی از پرسش کودکان نداشته باشیم نمی توانیم پاسخ درخور و شایسته ای به سوالات آنان بدهیم.  کودکان در طرح پرسش ها و سوالات خود مثل بزرگسالان از دو منبع مهم الهام می گیرند. یکی اطلاعات خود. دیگری از فهم و ادراک خود. کودکان از زاویه اطلاعات و تجارب و آموزش های مستقیم و غیر مستقیمی که کسب کرده اند، به دریافت ها و برداشت هایی دست پیدا می کنند که کامل نیست و برای پر کردن شکاف اطلاعاتشان شروع می کنند به پرسش کردن تا به این وسیله جاهای خالی تجارب و اطلاعات شان را تکمیل کنند. کودکان تنها ظرفی تو خالی نیستند که با اطلاعات و آموزش و یادگیری ذهن و مغزشان را بتوان پر کرد. کودکان دستگاه ادراکی دارند و اطلاعات و آموخته هاشان را تجزیه و تحلیل می کنند و متناسب با سطح ادراک شان مطالب آموخته شده را می فهمند. فهمی که از یک نفر به نفر دیگر و از یک سن به سن دیگر متفاوت است.

گام اول:

در اولین گام، برای پاسخ دادن به سوالات کودکان و از جمله پرسش های دینی آنان، باید بررسی کرد که چه چیزی می دانند و آنچه را می دانند چطور فهمیده اند.

گام دوم:

برای گام دوم باید وارسی کرد که این سوال ها می خواهد چه کاستی اطلاعاتی و چه شکافی را در برداشت ، تحلیل و فهم آنان پر کند.

گام سوم:

ذهن خود را با پاسخ های کلیشه ای و از پیش آماده محدود نکنید. برای بررسی و وارسی ذهن کودکان ، ما باید خود را از پاسخ های از پیش  اماده خالی کنیم. زیرا اغلب بزرگسالان به سوالات از زاویه نگاه و از دریچه ذهنی خودشان و با تاکید بر آنچه فکر می کنند که کودکان به آنها نیاز دارند، پاسخ می دهند.

گام چهارم:

 همیشه از قبل آماده مواجهه با این گونه پرسش ها باشید. معمولا سوالات کودکان، بزرگسالان را به هراس    می اندازد و از همین رو اغلب پاسخ ها در جهت و راستای رفع نگرانی آنان تهیه و تدارک می شود. این مساله نه تنها در سطح کودکی بلکه حتی در بزرگسالی منشاء بسیاری از سوء تفاهم ها و برداشت های نادرست و نگرانی ها و هراس های بی پایه می شود. از همین رو لازم است بزرگسالان امادگی مواجهه با این پرسش ها را پیدا کنند. نکته مهم دیگر روش برخورد با سوالات دینی کودکان مثل هر پرسش دیگر است. تمرین و ورزیدگی در روبرو شدن با سوالات کودکان خصوصا با پرسش های دینی کودکان اهمیت بسزایی دارد. مواجهه نادرست با این مساله و بهره گیری از روش های غیر اصولی ممکن است که اثرات سوء بسیاری را در ذهن کودکان نسبت به دین و امور دینی دامن بزند.

و در نهایت مثال عملی گام های گفته شده، برای روشن تر شدن موضوع:

به عنوان مثال ممکن است کودکی بپرسد خدا کجاست؟ او احتمالا به این پرسش فکر کرده و پاسخی را در ذهن خودش آماده دارد. پس لازم است پیش از پاسخ دادن به او، از او بپرسیم که چطور این سوال به ذهنت رسید؟ چی شد به این فکر کردی؟ یا از او بپرسیم که خودت چه فکر می کنی؟ او پاسخی را ارائه می کند مثلا از این قرار که خدا در آسمان است. ما بایستی پرسش کودک را تا حد ممکن گسترش دهیم، به این طریق که چقدر جالب!  چطور فکر کردی در آسمان است؟ روی زمین چطور؟ فکر کرده ای ممکن است اینجا هم باشد؟ یا مثلا بگویید برخی معتقد اند اینجا هم هست. یا فی المثل اگر روی زمین یا در آسمان باشد کجاست؟ یا شاید بتوانیم پرسش و پاسخ هایی که کودک می دهد را به چالش بکشیم،این گونه که برخی کودکان می گویند خدا همه جا هست. تو چه فکر می کنی؟ بله یا نه او را ادامه می دهیم. چطور بله و چطور نه؟ از طریق این گفتگو ها هم میزان اطلاعات کودک را وارسی می کنیم. هم به نوع نگاه و سطح و نوع تحلیل و ادراک وی پی می بریم و هم این که خاستگاه سوالات او را می فهمیم. می توان در نهایت با توجه به خاستگاه طرح مساله و نوع اطلاعات و سطح فهم و ادراک او و با توجه به آنچه از او پرسیده ایم و او پاسخ داده است ، فی المثل بگویم بچه های هم سن و سال تو مثل تو  برخی می گویند خدا در آسمان است. برخی می گویند روی زمین است و برخی می گویند همه جاست. وقتی بزرگتر شوی معنای این ها را بهتر ادراک می کنی. ما هم مثل شما بچه ها به این سوال ها فکر کرده ایم و بتدریج پاسخ های عمیق تری به آن داده ایم. چقدر خوب است که این پرسش  و پاسخ را ادامه دهیم. با همه تفاوت پاسخ های ما درباره این که خدا کجاست، همه داریم به خدایی فکر می کنیم که در جایی از زندگی ما حضور دارد.

 

یادآوری:

والدین و مربیان عزیز می توانند سوالات و دغدغه های تربیتی و آموزشی خود را در بخش پشتیبانی و مشاوره وب سایت شهروند فردا  مطرح  نموده و پاسخ و راه حل های مشاورین و کارشناسان را دریافت نمایند. 

 

ارسال دیدگاه های شما :
تصویر جدید

لیست نظرات

نظری ثبت نشده است.