زبان نقاشی کودکان(2): تفسیر نقاشی ترسیم خانواده از یک پسر بچه 7 ساله (راست برتر)

همان طور که قبلاً اشاره شد، کودکان به خزانه لغات محدودی دسترسی داشته، در نتیجه برای آن ها دشوار است که احساسات و هیجانات خود را در قالب کلمات بیان کنند، از این رو، کمک گرفتن از تفسیر نقاشی، می تواند نکات بسیار جالب و پر اهمیتی را در اختیار ما قرار دهد. تفسیر نقاشی یک تکنیک علمی است که مشاوران و روانشناسان از آن برای بررسی وضعیت بهداشت روان کودکان بهره می گیرند. در ادامه برای آشنایی بیشتر شما والدین و مربیان عزیز یک نمونه تفسیر نقاشی ارائه شده است.

برای این که بتوان تفسیر دقیقی از نقاشی کودکان (ترسیم خانواده) ارائه کرد، نیازمند جمع آوری اطلاعات جامعی در رابطه با نحوه ترسیم شخصیت های مختلف درون نقاشی، اولویت ترسیم آن ها و ... هستیم. برای این کار می توانید از کودک خود بخواهید تا بر روی یک برگه نقاشی، تصویر یک خانواده را ترسیم نماید. پس از اتمام نقاشی سوالات زیر از کودک پرسیده می شود. بررسی پاسخ های کودکان به این سوالات بانضمام تحلیل نقاشی آن ها  نتایجی را که در ادامه به آن اشاره می کنیم، به همراه دارد. 

ردیف

سوالات

1

این ها کجا هستند؟

2

این ها چه کار می کنند؟

3

این ها چه کسانی هستند؟ به ترتیب کشیدن(سن، جنس، نقش)

4

این ها نسبت به هم چه حسی دارند؟

5

کدام یک از همه مهربان تر است؟ چرا؟

6

کدام یک از همه کمتر مهربان است؟ چرا؟

7

کدامیک از همه خوشبخت تر است؟ چرا؟

8

کدامیک از همه کمتر خوشبخت است؟ چرا؟

9

کدام یک از همه بهتر است؟ چرا؟

10

اگر این ها بخواهند با یک ماشین بروند مسافرت و در ماشین برای یکی از آن ها جا نباشد، کدامشان باید در خانه بمانند؟ چرا؟

11

فرض کن تو جزو این خانواده باشی، کدامیک خواهی بود ؟

12

یکی از بچه ها بازیگوشی کرده است، کدام یک؟ چگونه تنبیه اش کنند؟

13

فکر می کنی چه کسانی را نکشیده ای؟ چرا؟

14

اگر بخواهی دوباره نقاشی کنی، آیا همین شکل را می کشی؟

 

به عنوان مثال، نقاشی زیر توسط یک پسر بچه 7 ساله ترسیم شده که نتیجه تفسیر نقاشی او با توجه به تصویر ترسیم شده و پاسخ سوالات بالا، به شرح ذیل می باشد:

1. سطح ترسیمی

وسعت و نیروی خطوط:  نقاشی به صورت مفرط کوچک است و گستردگی کمی دارد که نشان دهنده بازداری و درونگردی است. نیروی خطوط در حد طبیعی است.

ریتم یا آهنگ ترسیم: تا حدودی ریتم قالبی دیده می شود. آدمک ها شبیه هم و بدون جزئیات ترسیم شده اند. چمن به صورت خطوطی یکسان ترسیم شده و کودک حین کشیدن توجه زیادی به یکسان بودن فاصله خطوط داشت. اما در عین حال عناصر دیگری مانند: تاب، گوسفند و خانه در نقاشی ترسیم شده اند که می توان گفت تا حدودی کودک عناصر تخیلی و ذهنی خود را به نمایش گذاشته است و به نقاشی تنوع داده است.

ناحیه ترسیم: به جز ابر، رعد و برق و باران که در بالای صفحه نقاشی شده سایر شکل ها از جمله خانواده در قسمت پایین صفحه و به صورت فشرده ترسیم شده است. این استفاده افراطی از پایین صفحه می تواند نشان دهنده نوعی احساس فشار، خستگی و روان آزردگی باشد.

جهت نقاشی: (راست برتر)  ترسیم از چپ به راست  صورت گرفت. ترسیم طبیعی است.

2. نحوه ترسیم

ارزشیابی غنا و درجه تکامل نقاشی: ترسیم غنای کافی را ندارد و کودک جزئیات، اعضای بدن، تناسبات بدنی، تزئینات لباس و... را رعایت نکرده است که تا حدودی نشان دهنده طراز تحولی نامتناسب است و بازداری را نشان می دهد.

پویایی ترسیم و تعامل بین اشخاص: ترسیم تا حدودی قالبی و تکراری است (به خصوص ترسیم آدمک ها که همه یک شکل هستند و فاقد جزئیات اند). اما تحرک و پویایی در نقاشی وجود دارد، به این صورت که هر یک از افراد خانواده مشغول انجام کاری هستند و بچه ها تاب بازی می کنند. بنابراین نقاشی راکد و ایستا نیست. اما ارتباط چندانی بین اعضا وجود ندارد (به جز دو بچه ای که با هم روی تاب هستند) اعضای خانواده با فاصله از هم ترسیم شدند. به خصوص کودک که خود را تنها روی تاب ترسیم کرده و تاب کناری اش خالی است که نشان دهنده این است که او احساس تنهایی می کند.

3. سطح محتوای نقاشی و تفسیر روان تحلیل گری

تغییر شکل: با توجه به ریز بودن اشکال و نبود جزئیات تغییر شکلی مشاهده نمی شود.

حذف: مادر کودک حذف شده و مادری که در نقاشی ترسیم شده مادربزرگ او می باشد. کودک بیشتر در کنار مادربزرگ بوده است اما در خانه ای که زندگی می کند، مادر نیز حضور دارد پس تا حدودی نفی واقعیت دیده می شود.

اضافات: دو بچه، یکی پسر و دیگری دختر اضافه شده اند. که می تواند نشان دهنده تمایل کودک به داشتن خواهر و برادر و همبازی باشد.

گرایش های عاطفی مثبت و منفی: فضای نقاشی و وجود ابر و رعد و برق حکایت از گرایشات عاطفی منفی دارد و تشنج و نابسامانی فضای خانواده را نمایانگر است. ناارزنده سازی اعضا صورت گرفته است. و از طرفی کودک به ارزنده سازی خود پرداخته است و خود را نفر اول کشیده است و خود را از همه خوشبخت تر می داند.

4. مکانیزم های دفاعی

دفاع های من علیه اضطراب ناشی از تهدید بیرونی: در زندگی این کودک تهدید بیرونی (مشکلات ارتباطی کودک با پدر) وجود دارد. اما در نقاشی، کودک، خود را نزدیک ترین فرد به پدر ترسیم کرده (از لحاظ مکانی) و این مسئله می تواند نشان دهنده آن باشد که به رغم وجود مشکلات، کودک خواستار داشتن ارتباط با پدرش اشت و از طرفی مادر حذف شده است و این سوال را ایجاد می کند که آیا مادر برای او تهدید است؟ ممکن است کودک مادر را منبع وجود مشکلات بداند و یا او را در ارتباط با نابسامانی ها و مشکلات ارتباطی که با پدر دارد، مقصر بداند و یا حذف مادر به دلیل نداشتن ارتباط عاطفی عمیق با او است. همچنین فضای ابری همراه با رعد و برق در نقاشی همان تهدید های بیرونی را نشان می دهد.

دفاع های من علیه اضطراب ناشی از کشاننده های درونی: موردی دیده نشد.

اضطراب برابر فرامن: دیده نشد.

5. چگونگی بیان گرایش ها و دفاع های من در ترسیم

فرد ارزنده سازی شده: خود کودک اولین فردی بود که ترسیم شد و خوشبخت ترین فرد بود و در مرحله بعدی، پدر، فرد ارزنده سازی شده بود، چون او را بعد از خودش ترسیم کرد.

فرد نا ارزنده سازی شده: مادر، چون ترسیم نشد و حذف شده است و همچنبن مادربزرگ، چون سن کمتری (سن مادر) را به او نسبت داده است.

نا ارزنده سازی خود: ندارد.

جابجایی ها: در این نقاشی مادر حذف شده است. مادربزرگ به جای مادر خانواده ترسیم شده است.

افزودن نوزاد: ندارد.

افزودن فرد مسن یا بزرگسال: ندارد.

افزودن جفت خود: دو بچه به اعضای خانواده اضافه شده است. یک دختر و یک پسر. لذا کودک خواهان داشتن همبازی است.

افزودن حیوان: 5 گوسفند اضافه شده است که می تواند نشان دهنده کشاننده های سرکوب شده باشد.

نزدیکی دو شخص: کودک، پدر را نزدیک ترین فرد به خودش کشیده است  که می تواند نشان دهنده این موضوع باشد که او خواهان داشتن ارتباط با پدر است.

روابط با فاصله: به طور کلی، کودک خود را از منظومه خانواده جدا می داند (تنها روی تاب است). به نظر می رسد احساس تنهایی دارد و در برقراری روابط با دیگر اعضا مشکلاتی دارد. همچنین اعضای خانواده (به جر دو بچه) از یکدیگر فاصله دارند که می تواند نشانه نبود ارتباط صمیمی در خانواده باشد.

اظهار نظر نهایی

ترسیم خانواده در پایین صفحه نشان دهنده فشردگی، سرکوبی تکانه ها و بازداری است و به نظر می رسد کودک تحت فشار است. همچنین وجود فضایی ابری همراه با رعد و برق (که اولین بخشی بود که کودک ترسیم نمود) نشانه ای از وجود تنش و نابسامانی در خانواده است و کودک اوضاع وخیم خانواده و پرخاشگری را در قالب رعد و برق نشان داده است. همچنین کودک نقاشی را بسیار ریز و کوچک کشیده است که بازداری، ناارزنده سازی و سرکوبی را نشان می دهد (آدمک ها بدون جزئیات ترسیم شدند).

کودک نسبت به پدرش خیلی مقاومت نشان می دهد و سوالاتی که مربوط به پدر را به سختی پاسخ می داد و پس از این که سوال چندین بار تکرار شد او به صورت تک کلمه ای و تحت فشار جواب می داد و حین پاسخ به سوالات مربوط به پدر اضطراب نشان می داد (به صورت فشار دادن انگشت یک دست به دست دیگر و حرکات دو دست). پدر از نظر مکانی نزدیک ترین فرد به خودش ترسیم شده و دومین فردی بود که ترسیم شد، پس کودک خواستار داشتن رابطه با پدر است و او را از زندگی خود حذف نکرده است. پدر در این نقاشی به دلیل بداخلاقی، بدرفتاری، دعوا با سایر اعضای خانواده و کتک زدن بقیه به عنوان فردی که از همه کمتر خوشبخت است، معرفی شد.

مادر کودک در این نقاشی حذف شده است (کودک مادربزرگ خود را ترسیم کرده نه مادر خودش) که می تواند نشان دهنده نداشتن رابطه عاطفی عمیق با مادر باشد.

کودک به ارزنده سازی خود پرداخته، زیرا اولین فردی که ترسیم شد، خودش بود و خود را از همه خوشبخت تر معرفی کرد. کودک تحرک و پویایی دارد (ترسیم بچه ها روی تاب) اما از طرف دیگر احساس تنهایی و ناراحتی می کند (ترسیم خود روی تاب به صورت تنها و خالی بودن تاب کناری).

اظهارات کودک در مورد نقاشی نشان می دهد که او خواستار روابط صمیمی و نزدیک است (کودک توضیح داد که همه این اعضا با هم در این خانه زندگی می کنند و از دودکش خانه دود بلند می شود چون خانه گرم است).

نکته پایانی: وب سایت شهروند فردا در تلاش است که زمینه ای را فراهم آورد تا والدین و مربیان، نقاشی های فرزندان و دانش آموزان خود را به وب سایت شهروند فردا ارسال نموده و تفسیر آن را از مشاوران و روانشناسان دریافت نمایند. منتظر خبرهای خوب باشید.

ارسال دیدگاه های شما :
تصویر جدید

لیست نظرات

نظری ثبت نشده است.