در برابر واکنش های تند و هیجانی فرزند نوجوانمان چه کار کنیم؟

اگر فرزند نوجوانی درخانه دارید و یا در اطرافتان با بچه هایی که در سن نوجوانی به سر می برند، سر و کار داشته باشید، بدون شک، مشاهده گر صحنه هایی نظیر واکنش های تند و احساسی آن ها نسبت به انتقادات ساده و کوچک بوده اید. این رفتار و واکنش آن ها همیشه برای بزرگسالان سوال برانگیز است. به منظور شناسایی عوامل و ریشه های این واکنش های هیجانی و رفتار مناسب در چنین موقعیت هایی، مطالعه مقاله کاربردی زیر پیشنهاد می شود.

نوجوانی دوره تسلط هیجان بر منطق و شناخت است. نوجوانان اغلب درگیر عواطف زود گذر خود هستند و یکی از شکایت های عمده والدین در این زمینه بیش برانگیختگی و برخورد احساساتی فرزندانشان با موقعیت های به نظر ساده و کم اهمیت -مثل یک انتقاد کوچک- است.  در این مقاله سعی داریم، ضمن شناخت ماهیت هیجانات و ضرورت کنترل آن ها، راهکارهایی را برای کمک به فرزندان در این زمینه ارائه کنیم.

هیجان چیست؟

هیجان ها احساساتی هستند که در موقعیت های مختلف زندگی تجربه می کنیم و هر کدام، نشان دهنده برداشت ما از اتفاقات پیرامون می باشند. زمانی که نوجوان شما به انتقاد کوچک شما واکنشی بیش از حد نشان می دهد حکایت از آن دارد که از انتقاد شما برداشت بسیار منفی ای داشته است. در واقع این برداشت او را به سمت هیجانی منفی سوق داده است. عصبانیت در رفتار او، در لحن کلام او و در بلندی صدایش مشخص می شود. پس هیجان ها از برداشت های ما تاثیر می پذیرند و در رفتار ما نمودار می شوند. هیجان ها در وضعیت فیزیولوژیکی ما تغییراتی ایجاد می کنند. در هنگام عصبانیت ضربان قلب فرزند شما بالا می رود که این امر ممکن است برای سلامتی او خطرناک باشد. از این رو، شناخت راه های کمک به نوجوان برای کنترل هیجانات منفی او ضرورت دارد.

چرا هیجانات برای ما مفید هستند؟

همه هیجان ها مفید هستند، زیرا توجه و رفتار را به سمت جایی که لازم است، با توجه به موقعیتی که فرد مواجه شده، هدایت می کنند. از فواید هیجانات، می توان به موارد زیر اشاره کرد:

1. احساسات ما را به دیگران منتقل می کنند.

2. بر نحوه ای که دیگران با ما تعامل می کنند، تاثیر می گذارند.

3. به تعامل اجتماعی کمک می کنند.

4. روابط را ایجاد، حفظ و قطع می کنند.

چگونه در کنترل هیجانات ناخوشایند به فرزندمان کمک کنیم؟

1. به فرزند خود کمک کنید، نسبت به هیجانی که در حال تجربه آن است، شناخت پیدا کند

فرزندمان باید از هیجانی که در حال تجربه آن است، آگاهی داشته باشد. تغییر هیجانات در نوجوانان بسیار سریع اتفاق می افتد و همین امر باعث می شود آن ها کمتر به کیفیت هیجانات خود آگاهی داشته باشند. به خصوص اگر ابراز هیجانات منفی مثل خشم یا ترس در خانواده سرکوب شده باشند، آن ها ممکن است، هیجانات خود را به صورت غیرمستقیم ابراز کنند که همین مسئله آگاهی آن ها را از هیجاناتشان، پیچیده تر می کند. ممکن است احساس گناه یا غم جایگزین خشم و ترس شود. پس در قدم اول باید ضمن پذیرا بودن و دادن فضای ابراز هیجان، به نوجوان خود کمک کنیم، نسبت به هیجان خود آگاهی پیدا کند.

2. از فرزندتان بخواهید هنگام تجربه یک هیجان افکارش را با شما در میان بگذارد

هیجانات از افکار ما نسبت به یک رویداد نشات می گیرند. به طور مثال فرض کنید، موی فرزند شما بلند شده است. شما به او می گویید، بهتر است، موهایش را کوتاه کند. ناگهان با عصبانیت او رو به رو می شوید و غافلگیر می شوید. این جا چه اتفاقی افتاده است؟ در این مورد فرزندتان این طور فکر کرده است که شما سعی دارید، آزادی او را محدود کنید و وارد حریم شخصی او بشوید. همین افکار موجب واکنش پرخاشگری او شده است. از نوجوانتان بخواهید که در هنگام تجربه یک هیجان افکارش را با شما در میان بگذارد و در صورت لزوم درباره درستی یا نادرستی این افکار با او صحبت کنید.

3. از فرزندتان بخواهید برداشت خود را از موقعیت، صادقانه به شما بگوید

هر فرد متناسب با ساختار ذهنی خود، اطلاعات دریافتی را پردازش می كند. به همین دلیل، دو نفر، از یك رویداد یكسان برداشتی متفاوت دارند. باید مراقب بود كه در پردازش دچار سوگیری نشویم. سوگیری یا پیش داوری یعنی این که رویدادها را به همان شكلی كه دوست داریم، ببینیمدر این مورد باید از فرزندتان بخواهید، برداشت خود را از موقعیت، صادقانه با شما در میان بگذارد تا سوء تفاهمات در فضایی دوستانه حل شود.

4. راهبردهای حل مسئله را به فرزندتان بیاموزید

نوجوانان ظرفیت کمی برای تحمل ناکامی ها دارند و اگر كاری مطابق خواسته های آن ها انجام نشود، احساسات ناخوشایندی را تجربه می كنند. این امر به خاطر توقعات بالای آن ها از محیط پیرامونشان می باشد. گاهی این توقعات بازتاب توقعات بالای والدین از فرزندان است و گاهی نیز پاسخگویی زیاد و مداوم به توقعات فرزندان این باور را در آن ها شکل می دهد که حتما باید همه انتظارات شان توسط دیگران برآورده شود، به همین خاطر، ناکامی موجب پدید آمدن هیجانات منفی در آن ها می شود. باید به فرزند نوجوانتان بیاموزید که گاهی اتفاقات پیش بینی ناپذیر هستند و در هنگام وقوع اتفاقات پیش بینی ناپذیر، به کارگیری راهبرهای حل مسئله، کارگشا تر است تا درگیری طولانی مدت با هیجاناتی که به فرد و اطرافیان آسیب رسان خواهد بود.

5. تکنیک پرت کردن حواس را به فرزندتان بیاموزید

یکی از تکنیک های موثر به ویژه درباره اضطراب، تکنیک پرت كردن حواس است. به طور مثال فرزند شما در سالن امتحان نشسته و مضطرب است و به شما دسترسی ندارد تا با شما صحبت کند. راه حل موقت آن است که حواس خود را پرت کند، مثلا تعداد صندلی ها را بشمارد یا به شباهت ها و تفاوت های موجود در محیط توجه کند. همین پرت شدن حواس او را از افکاری که تداوم بخش اضطراب هستند، رها می کند.

6. به فرزندتان بیاموزید، قبل از انجام هر کاری کمی مکث کند

به فرزند خود بیاموزید، هر وقت عصبانی شده تا ده بشمرد یا نفس عمیق بکشد، همین مکث کوتاه در رفتار بعدی او موثر خواهد بود.

7. سنگ صبور فرزندتان باشید

با برقراری ارتباط صحیح و گرم با فرزندتان این باور را در او شکل دهید که می تواند روی شما به عنوان فردی که او را درک می کند و سنگ صبور دردهایش است، حساب کند تا در مواقعی که غمگین است با شما درد دل کند. صحبت کردن او را آرام خواهد کرد.

8. او را مسئول بهتر کردن حال خودش بدانید

نوجوان خود را ترغیب کنید که در هنگام احساس هیجانات منفی، کاری برای بهتر شدن حال خود، انجام دهد. اگر چه او مقصر حال بد خود نیست، اما این توانایی را دارد که حال خود را بهتر کند. مثلا به پیاده روی بپردازد، دوش بگیرد و یا ورزش کند.

منابع:

برگرفته از کتاب انگیزش و هیجان نوشته جان مارشال ریو ترجمه یحیی سید محمدی نشر ویرایش و سایت مهارت های زندگی 

ارسال دیدگاه های شما :
تصویر جدید

لیست نظرات

نظری ثبت نشده است.