زبان نقاشی کودکان(3): تفسیر نقاشی ترسیم خانواده از یک پسر بچه 8 ساله (چپ برتر)

همان طور که قبلاً گفته بودیم، تفسیر نقاشی یک تکنیک علمی است که مشاوران و روانشناسان از آن برای بررسی وضعیت بهداشت روان کودکان بهره می گیرند. در ادامه برای آشنایی بیشتر شما والدین و مربیان عزیز یک نمونه تفسیر نقاشی ارائه شده است.

از فرزند خود بخواهید که نقاشی یک خانواده را ترسیم کند. در ادامه و برای داشتن تفسیر دقیقی از نقاشی فرزندتان، نیازمند جمع آوری اطلاعات جامعی در رابطه با نحوه ترسیم شخصیت های مختلف درون نقاشی، اولویت ترسیم آن ها و ... هستیم. برای این کار می توانید از کودک خود بخواهید تا بر روی یک برگه نقاشی، تصویر یک خانواده را ترسیم نماید. پس از اتمام نقاشی سوالات زیر از کودک پرسیده می شود. بررسی پاسخ های کودکان به این سوالات بانضمام تحلیل نقاشی آن ها نتایجی را که در ادامه به آن اشاره می کنیم، به همراه دارد. 

ردیف

سوالات

1

این ها کجا هستند؟

2

این ها چه کار می کنند؟

3

این ها چه کسانی هستند؟ به ترتیب کشیدن(سن، جنس، نقش)

4

این ها نسبت به هم چه حسی دارند؟

5

کدام یک از همه مهربان تر است؟ چرا؟

6

کدام یک از همه کمتر مهربان است؟ چرا؟

7

کدامیک از همه خوشبخت تر است؟ چرا؟

8

کدامیک از همه کمتر خوشبخت است؟ چرا؟

9

کدام یک از همه بهتر است؟ چرا؟

10

اگر این ها بخواهند با یک ماشین بروند مسافرت و در ماشین برای یکی از آن ها جا نباشد، کدامشان باید در خانه بمانند؟ چرا؟

11

فرض کن تو جزو این خانواده باشی، کدامیک خواهی بود ؟

12

یکی از بچه ها بازیگوشی کرده است، کدام یک؟ چگونه تنبیه اش کنند؟

13

فکر می کنی چه کسانی را نکشیده ای؟ چرا؟

14

اگر بخواهی دوباره نقاشی کنی، آیا همین شکل را می کشی؟

به عنوان مثال، نقاشی زیر توسط یک پسر بچه 8 ساله ترسیم شده که نتیجه تفسیر نقاشی او با توجه به تصویر ترسیم شده و پاسخ سوالات بالا، به شرح ذیل می باشد:

1. سطح ترسیمی

وسعت و نیروی خطوط: خطوط وسعت چندانی ندارند و خطوط پررنگ هستند. براساس وسعت خطوط می توان نتیجه گرفت که آزمودنی تا حدودی تمایلات درونگرایانه دارد (به خصوص آدم ها را کوچک کشیده) و همچنین تمایلات کناره گیری و کم رویی نیز دیده می شود، اما خطوط پررنگ نیروی کشاننده ها را نشان می دهد که البته افراطی نمی باشد.

ریتم یا آهنگ ترسیم: تصاویر ترسیمی یکنواخت بوده و فاقد تنوع می باشد. آدم های ترسیم شده توسط کودک قالبی، کلیشه ای، چوب کبریتی و یکنواخت می باشد و نقاشی فاقد تخیل و برون ریزی آزاد است و تاحدودی تمایلات انعطاف ناپذیر و وسواس گونه نمایان است.

ناحیه ترسیم: ترسیم اشکال در کل فضای صفحه وجود دارد، اما آدمک ها در قسمت پایین و چپ ترسیم شدند. ترسیم خانوداه در قسمت پایین و چپ نشان دهنده روان آزردگی و تمایلات بازگشت به دوران کودکی است.

جهت ترسیم: نقاشی از سمت راست به چپ کشیده شده است، پس کودک چپ برتر است. با توجه به چپ برتر بودن آزمودنی، جهت ترسیم طبیعی است و جانبی نشدن و واپس روی مطرح نیست.

2. سطح ساخت صوری

ارزشیابی غنا و درجه تکامل نقاشی: جزئیات بدنی، تناسب اجزای بدن، کوتاهی و بلندی افراد، تزئینات و ... رعایت نشده و نقاشی غنای کافی و متناسب را ندارد و بسیار ساده و ابتدایی می باشد با توجه به هوش مناسب کودک به نظر می رسد تا حدودی دچار وقفه و بازداری شده است و یا تحت تأثیر عوامل عاطفی بوده است.

پویایی ترسیم و تعامل بین اشخاص (ریخت تعقلی یا حسی): نقاشی ریخت حسی- تعقلی آزمودنی را نمایان می سازد. چرا که اعضای خانواده ترسیم شده با هم تعامل ندارند، اما وجود اجزای دیگر در نقاشی مثل هواپیما، ماشین، ابر، خانه و خورشید پویایی و حرکت را تا حدودی نشان می دهد.

3. سطح محتوا ی نقاشی و تفسیر روان تحلیل گری

تغییر شکل: چهره پدر، کودکانه کشیده شده و تفاوتی با پسر ندارد. اندازه پدر نیز کوچک ترسیم شده است. به طور کلی در نقاشی این آزمودنی، چهره ها بسیار قالبی کشیده شدند.

حذف: هیچ یک از اعضا حذف نشده اند.

اضافات: کودک ابتدا یک خانم کشید و بالای آن نوشت مادر اما بعد آن را خط زد و نوشت خواهر، در حالی که او خواهر ندارد. این امر می تواند نشان دهنده این امر باشد که او به صورت ناهشیار دوست دارد نزد مادر باشد، اما در سطح هشیارآن را انکار کرده است.

گرایش های عاطفی مثبت و منفی: گرایش عاطفی مثبت در این نقاشی در ارزنده سازی پدر نمایان است ( فردی که اول کشیده شده است). یعنی آزمودنی در موضوعی که برایش برتر است، سرمایه گذاری کرده است.

4. مکانیزم های دفاعی

دفاع های من علیه اضطراب ناشی از تهدید بیرونی: تعارضاتی در این زمینه دیده می شود، به خصوص در زمینه خط زدن کلمه مادر و حذف آن، اما نشانه ای بارز در این زمینه دیده نمی شود.

دفاع های من علیه اضطراب ناشی از کشاننده های درونی (بن): اضافه کردن خواهر به نقاشی و نسبت دادن تمایلات پرخاشگرانه به او و تنبیه شدن او توسط دیگران، اضطراب آزمودنی را در زمینه ی کشاننده های دورنی نشان می دهد. طوری که او تمایلات خود را در وی فرافکنی کرده است.

اضطراب برابر فرامن: احساس گناهکاری فرامنی دیده نمی شود.

5. چگونگی بیان گرایش ها و دفاع های من در ترسیم 

فرد ارزنده سازی شده: پدر، ارزنده سازی شده است، چون اول از همه کشیده شده است.

فرد ناارزنده سازی شده: خواهر، ناارزنده سازی شده است، زیرا وی را آخر از همه کشیده است و او را از همه نامهربان تر توصیف کرده است و خواستار تنبیه اوست.

نا ارزنده سازی خود: ندارد.

جابه جایی ها: فرد به سرکوبی کشاننده ها در ناهشیار پرداخته، اما با اضافه کردن خواهری که سزاوار تنبیه است آن ها را با استفاده از مکانیزم جا به جایی ارضا می کند.

افزودن یک نوزاد: ندارد.

افزودن یک فرد مسن تر یا یک بزرگسال: یک خواهر 16 ساله خیالی به نقاشی اضافه شده است.

افزودن جفت خود: ندارد.

افزودن یک حیوان: ندارد.

نزدیکی دو شخص: تعامل چندانی بین دو فرد دیده نمی شود.

رابطه با فاصله: ارتباط بین اعضا با فاصله وجود دارد. اعضا در کنار یکدیگر قرار گرفته اند، ولی با هم تعاملی را نشان نمی دهند.

همسانسازی هشیار: همسانسازی با خود صورت گرفته است یعنی با واقعیت و من.

همسانسازی نا هشیار: آزمودنی در این سطح با پدر همسانسازی کرده است و چهره خود را مثل او ترسیم کرده است و پدر را ارزنده سازی کرده است.

اظهار نظر نهایی

کودک، 8 ساله و کلاس دوم ابتدایی است. پدر و مادرش 2 سال پیش از هم جدا شده اند و او با پدرش زندگی می کند. اضافه کردن یک خانم با عنوان مادر و بعد خط زدن آن و دادن عنوان خواهر به آن، تعارضات کودک را در این زمینه نشان می دهد، یعنی در سطح ناهشیار، او با واقعیت طلاق کنار نیامده و در سطح ناهشیار با استفاده از مکانیزم دفاعی این امر را انکار کرده است. نکته دیگر این است که ریتم نقاشی، یکنواخت است (به خصوص در آدمک ها) که می تواند گرایشات وسواسی را در فرد نشان دهد. آزمودنی به صورت ناهشیار تمایل به داشتن عضوی مؤنث در خانواده  را نشان داده است. کنش های شناختی و ذهنی آزمودنی تا حدودی ناکارآمد و ضعیف است. براساس مؤلفه های موجود در نقاشی می توان گفت که کودک در زمینه ارتباط با مادر دچار تعارض است. اضطراب او ناشی از کشاننده های دورنی است، چرا که فردی شرور را وارد داستان می کند و او را سزاوار تنبیه می داند.

 

نکته پایانی: وب سایت شهروند فردا در تلاش است که زمینه ای را فراهم آورد تا والدین و مربیان، نقاشی های فرزندان و دانش آموزان خود را به وب سایت شهروند فردا ارسال نموده و تفسیر آن را از مشاوران و روانشناسان دریافت نمایند. منتظر خبرهای خوب باشید.

ارسال دیدگاه های شما :
تصویر جدید

لیست نظرات

نظری ثبت نشده است.