زبان نقاشی کودکان(5): تفسیر نقاشی ترسیم خانواده از یک دختر بچه 8 ساله (راست برتر)

همان طور که قبلاً نیزاشاره شد، مشاوران و روانشناسان از تفسیر نقاشی به عنوان یک تکنیک علمی برای بررسی وضعیت بهداشت روان کودکان بهره می گیرند. از اینرو در ادامه برای آشنایی بیشتر شما والدین و مربیان عزیز یک نمونه تفسیر نقاشی مربوط به دختر بچه ای 8ساله ارائه شده است.

از فرزند خود بخواهید که نقاشی یک خانواده را ترسیم کند. در ادامه و برای داشتن تفسیر دقیقی از نقاشی فرزندتان، نیازمند جمع آوری اطلاعات جامعی در رابطه با نحوه ترسیم شخصیت های مختلف درون نقاشی، اولویت ترسیم آن ها و ... هستیم. برای این کار می توانید از کودک خود بخواهید تا بر روی یک برگه نقاشی، تصویر یک خانواده را ترسیم نماید. پس از اتمام نقاشی سوالات زیر از کودک پرسیده می شود. بررسی پاسخ های کودکان به این سوالات بانضمام تحلیل نقاشی آن ها نتایجی را که در ادامه به آن اشاره می کنیم، به همراه دارد. 

ردیف

سوالات

1

این ها کجا هستند؟

2

این ها چه کار می کنند؟

3

این ها چه کسانی هستند؟ به ترتیب کشیدن(سن، جنس، نقش)

4

این ها نسبت به هم چه حسی دارند؟

5

کدام یک از همه مهربان تر است؟ چرا؟

6

کدام یک از همه کمتر مهربان است؟ چرا؟

7

کدامیک از همه خوشبخت تر است؟ چرا؟

8

کدامیک از همه کمتر خوشبخت است؟ چرا؟

9

کدام یک از همه بهتر است؟ چرا؟

10

اگر این ها بخواهند با یک ماشین بروند مسافرت و در ماشین برای یکی از آن ها جا نباشد، کدامشان باید در خانه بمانند؟ چرا؟

11

فرض کن تو جزو این خانواده باشی، کدامیک خواهی بود ؟

12

یکی از بچه ها بازیگوشی کرده است، کدام یک؟ چگونه تنبیه اش کنند؟

13

فکر می کنی چه کسانی را نکشیده ای؟ چرا؟

14

اگر بخواهی دوباره نقاشی کنی، آیا همین شکل را می کشی؟

به عنوان مثال، نقاشی زیر توسط یک دختر 8 ساله دانش آموز سال دوم ابتدایی ترسیم شده که نتیجه تفسیر نقاشی او با توجه به تصویر ترسیم شده و پاسخ سوالات بالا، به شرح ذیل می باشد:

1. سطح ترسیمی

وسعت و نیروی خطوط: وسعت خطوط در حد معمول است ولی از گستردگی زیادی برخوردار نیست. نیروی خطوط تقریباً زیاد است. وضعیت خطوط نشان می دهد که کودک تا حدودی درونگردی دارد چون کمی از حد معمول کوچکتر می باشند و نیروی زیاد خطوط می تواند نیروی کشاننده ها را نشان دهد و به طور کلی افراط و تفریط در این زمینه چندان وجود ندارد.

ریتم یا آهنگ ترسیم: به جز تفاوت در جنس مذکر و مؤنث، آهنگ ترسیم یکنواخت است. نقاشی تا حدود زیادی یکنواخت است. هر دو دختر و هر دو مرد شبیه به هم ترسیم شدند و ابتکار و انعطاف زیادی دیده نمی شود.

ناحیه ترسیم: نقاشی بیشتر در وسط صفحه ترسیم شده است. جنبه افراط و تفریط دیده نمی شود و ترسیم در بیشتر قسمت های صفحه پراکنده شده است.

جهت ترسیم: نقاشی از سمت راست به چپ کشیده شده است، پس کودک راست برتر است. با توجه به راست برتری آزمودنی جهت ترسیم طبیعی نیست و واپس روی مطرح است، یعنی تمایلات بازگشت به دوران کودکی دیده می شود.

2. سطح ساخت صوری

ارزشیابی غنا و درجه تکامل نقاشی: در این نقاشی آزمودنی توجه خاصی به جزئیات، تزئینات و تناسبات نداشته و نقاشی غنای کافی ندارد. طرح ها به صورت کلی ترسیم شدند و می توان نتیجه گرفت تا حدودی رشد نایافتگی و عدم تناسب طراز تحول وجود دارد. البته رشد نایافتگی در حد مرضی نیست.

پویایی ترسیم و تعامل بین اشخاص (ریخت تعقلی یا حسی): نقاشی ریخت حسی آزمودنی را نشان می دهد. نقاشی دقیق نیست، چندان هم به جزئیات توجه نکرده است اما حرکت و پویایی دارد، هر چند در جهت منفی. آدم ها راکد و ایستا نیستند. دختر ها ناراحتند و گریه می کنند. پدر با ناراحتی روی زمین افتاده است و فرد دیگر مشغول رانندگی است. پس پویایی وجود دارد. 

3. سطح محتوا ی نقاشی و تفسیر روان تحلیل گری

تغییر شکل: کودک در این نقاشی صحنه کشته شدن پدر را ترسیم کرده است، البته با تغییر شکل چون پدر او با چاقو کشته شده است (و کودک از این موضوع مطلع است) در حالی که در این جا با ماشین تصادف کرده است.

حذف: مادرحذف شده است.

اضافات: راننده به عنوان قاتل پدر به نقاشی اضافه شده است.

گرایش های عاطفی مثبت و منفی: نقاشی روایتی تلخ را به تصویر کشیده است و حکایت از گرایشات عاطفی منفی دارد. آزمودنی به ناارزنده سازی خود و مادر دست زده که می تواند حاکی از احساسات تحقیرآمیز و اجتنابی باشد.

4. مکانیزم های دفاعی

دفاع های من علیه اضطراب ناشی از تهدید بیرونی: با استفاده از مکانیزم دفاعی نفی واقعیت، مادر ناارزنده سازی شده است و او از نقاشی حذف شده است که می توان این مسئله را به عنوان یک تهدید بیرونی در نظر گرفت.

دفاع های من علیه اضطراب ناشی از کشاننده های درونی (بن): با توجه به نبود جابه جایی و فرافکنی پس اضطراب در سطح بن در این نقاشی مطرح نمی باشد.

اضطراب برابر فرامن: اضطراب فرامنی تا حدودی وجود دارد، چون کودک به ناارزنده سازی خود پرداخته پس به احتمال زیادی دچار احساسات گناهکاری است چرا که خود را سزاوار تنیبه می داند.

5. چگونگی بیان گرایش ها و دفاع های من در ترسیم 

فرد ارزنده سازی شده: قاتل پدر- چون اول از همه کشیده شد. در واقع کودک روی آن سرمایه گذاری ذهنی فراوانی کرده است. او فرد مهم زندگی اوست، چون پدرش را از بین برده است و نشان دهنده ترس است.

پدر- مدت زمان صرف شده برای کشیدن پدر نسبتاً طولانی بود و جزئیات بیشتری برایش ترسیم شد.

فرد ناارزنده سازی شده: مادر- چون حذف شده و ترسیم نشده است و همچنین خود کودک- چون آخر از همه ترسیم شد.

نا ارزنده سازی خود: دارد- کودک خود را آخر از همه کشید و همچنین در پاسخ به سوالات، خود را سزاوار تنبیه و در خانه ماندن معرفی کرد.

جابه جایی ها: در این نقاشی مادر حذف شده است. همچنین قاتل پدر در قالب یک راننده ترسیم شده است.

افزودن یک نوزاد: ندارد.

افزودن یک فرد مسن تر یا یک بزرگسال: دارد- یک راننده به عنوان قاتل پدر اضافه شده است که توجه و اشتغال ذهنی کودک را در این زمینه نشان می دهد و ترس کودک را از قاتل پدر به نمایش گذاشته است.

افزودن جفت خود: ندارد.

افزودن یک حیوان: ندارد.

نزدیکی دو شخص: کودک خود را در کنار خواهرش ترسیم کرده است که البته تابع اصل واقعیت است، چرا که خواهر کودک در همه جا حتی در مدرسه در کنار اوست و از او حمایت و مراقبت می کند.

رابطه با فاصله: آزمودنی خود و خواهرش را در فاصله ای از پدر رسم کرده  که می تواند منعکس کننده واقعیت باشد.

همسانسازی هشیار: در سطح کلامی آزمودنی خودش را در نقاشی نشان می دهد. پس با خود همسانسازی کرده است. 

همسانسازی نا هشیار: به نظر می رسد با توجه به ارزنده سازی پدر و توجه او نسبت به پدر و معرفی او به عنوان خوشبخت ترین و بهترین فرد، با پدر همسانسازی ناهشیار دارد.

اظهار نظر نهایی

کودک 8 سال دارد و هنگامی که 2 ساله بوده، پدرش به ضرب چاقو به قتل می رسد. موضوع نقاشی ای که کودک ترسیم کرده است، درباره کشته شدن پدرش است. البته با جا به جایی در نوع کشته شدن. فضای نقاشی آکنده از غم واندوه است. تمامی افراد نقاشی ناراحت و گریان هستند که خود می تواند نشان دهنده خلق پایین و افسردگی در کودک باشد. این کودک هم اکنون با مادرش زندگی می کند که البته در نقاشی دست به نفی واقعیت زده و مادر را حذف کرده است. این امر نمایانگر اضطراب بیرونی نسبت به مادر است. اشتغال ذهنی کودک درباره فوت پدر است و بیشترین زمان مصاحبه و صحبت های او صرف توضیح دادن درباره خصوصیات پدر و چگونگی کشته شدن او شد. براساس مؤلفه های موجود در نقاشی می توان نتیجه گرفت آزمودنی دچار گرایشات افسردگی، اضطراب و احساس گناه است. کنش های شناختی او تا حدودی ناکارآمد است و عاطفه او به شدت منفی است. البته کودک از واقعیت مرگ پدر مطلع است اما نتوانسته با این واقعیت کنار بیاید و هنوز پدر را مهمترین فرد خانواده می داند و با او به صورت ناهشیار همسانسازی می کند. ناهماهنگی بین همسانسازی هشیار و ناهشیار به چشم می خورد که می تواند دلیلی بر وجود تعارض بین پایگاهی باشد. البته این امر می تواند توجه ذهنی کودک را نسبت به از دست دادن پدر روشن کند یعنی کودک همچنان گرایشی شدید به پدر دارد و به طور کلی موضوع فقدان پدر در زندگی، بیشترین اشتغال ذهنی را به خود اختصاص داده است.

 

نکته پایانی: به زودی والدین و مربیان عزیز می توانند، نقاشی های فرزندان و دانش آموزان خود را برای ما ارسال نموده و تفسیر آن را از مشاوران و روانشناسان شهروند فردا دریافت نمایند.

ارسال دیدگاه های شما :
تصویر جدید

لیست نظرات

ارسال شده توسط س.ه در تاریخ ۱۳۹۵/۰۱/۲۷ - ۰۷:۰۷

مطلب بسیار مفید و تفاسیر بسیار قابل تاملی ارایه شده است...