چالش هاي تربيتي و راه حل ها (3): چگونه پايبندی به مسائل اخلاقي و پرهيز از بد اخلاقي ها را در فرزندمان پرورش دهيم؟

بخش «چالش هاي تربيتي و راه حل ها»، پاسخ سوالات و دغدغه هاي والدين و مربيان از زبان مشاورين و کارشناسان شهروند فردا است. در اين پرسش و پاسخ چگونگي ايجاد پايبندي به مسائل اخلاقي در کودکان مورد بررسي قرار گرفته است.

سلام؛

پدر و مادر کودکي 4 ساله هستيم. متاسفانه مشاهده برخي رفتارها و دروغ گويي ها و بي اخلاقي ها در جامعه، ما را دل آزرده نموده و هميشه به اين فکر فرو مي برد که وظيفه و نقش ما به عنوان والدين و عاملان تربيت نسل آينده چيست و چگونه مي توانيم از همين حالا و از کودکي پايبند بودن به مسائل اخلاقي و پرهيز از بد اخلاقي ها را در فرزندمان  پرورش دهيم؟

پاسخ مشاورين و کارشناسان شهروند فردا:

سلام بر شما والدين عزيز

همانطور که اشاره نمودید جامعه امروز ما، جامعه ای رو راست نیست و تمام پدیده های غیر اخلاقی از همین روراست نبودن ناشی می شود. مستقیم یا غیر مستقیم. اگر جامعه اخلاقی می خواهیم، بایستی روراست باشیم. با خویش، با کودکان خویش و با دیگران. هزینه این روراستی را افزایش ندهیم که کودکان ما مجبور شوند به دروغ روی بیاورند. کاری کنیم که کودکان داوطلبانه با اشتباه های خود روبرو شوند و از ما کمک بگیرند تا اصلاح شان کنیم. جامعه رو راست جامعه ای است که همه افراد آن با اعتماد به نفس و مطمئن هستند، با احترام با هم برخورد می کنند و به هم اعتماد می کنند. اعتماد، کلیدی است مبتنی بر پذیرش و احترام به کودک و در یک رابطه ایمن و تعامل دوسویه بین کودک و والدین او بدست می آید و پایه گذار تمام روابط کودک تا بزرگسالی است. 

اعتماد، پیش نیاز پرورش فرزندان پایبند به مسائل اخلاقی:

اعتماد، احترام و ارزشمندی را به بار می آورد. آدم های محترم و ارزشمند به طور معمول روابط سالم و درست و پایداری را با دیگران دارند. در حالی آدم هایی که احساس حقارت می کنند و تحقیر شده اند و احساس ارزشمندی و احترام نمی کنند، به رفتارهای تخریبی روی می آورند و نه تنها به جامعه و دیگران، بلکه به خویش صدمه های جبران ناپذیری وارد می کنند و به ناهنجاری های اجتماعی و بد اخلاقی ها بیش از پیش دامن می زنند.

اعتماد بعدها کمک می کند تا  کودک بتواند دوست یابی های موفقی را تجربه کند. اعتماد در نوجوانی پایه گذار روابط اجتماعی مطمئن در فرد شده و نیز در هنگام ازدواج، موجب شکل گیری روابط سالم و پایدار در زندگی زناشویی می شود و خانواده  ای محکم و شکوفا به وجود می آورد. عدم اعتماد، مساله ایست که در حال حاضر آن را در روابط بین فردی و اجتماعی و خانوادگی مشاهده می کنیم و اساس بسیاری از ناهنجاری های اجتماعی را تشکیل داده است.

اما سوال اصلی این جاست که این اعتماد را چگونه باید در کودکان خود شکل دهیم؟

اعتماد از همان اوان کودکی و در رابطه دو جانبه والد - کودک شکل می گیرد. چنین رابطه ای مستلزم رو راستی و صداقت است. اگر کودک از همان اوایل این روراستی را تجربه کند. اگر از همان اوان کودکی، تمامیت کودک از طرف والدین پذیرفته شود، اگر کودک مجبور نشود به خاطر تحقیر و سرزنش و تنبیه، بخشی از خود و تجارب خود را پنهان کند، اگر اشتباه و خطا کردن کودکانه، در نگاه و باور والدین، بخشی از فرایند تجربه و کشف دنیای اطراف باشد و امری مهم در تحول و بالندگی کودک در نظر گرفته شود، کودک در فضایی امن، تجارب خود را گسترش می دهد و خود را اصلاح می کند و با اعتماد به نفس مناسب، رشد و بالندگی و تمامیت و یکپارچگی را تجربه می کند.

الف) تمامیت و یکپارچگی

در فضایی که تمامیت کودک پذیرفته نشود، کودک به ناچار بخشی از خود، تجارب و رفتارهای خود را پنهان می کند و دروغ می گوید؛ طور دیگر وانمود می کند، وارونه نمایش می دهد؛ حتی بخشی از خود را انکار می کند و نادیده می گیرد. مساله ای که تمامیت و یکپارچگی را تهدید می کند و باعث می شود کودک چند شخصیتی شود، به نحوی که انگار چندین شخصیت جدا در او مشغول زندگی هستند. به طوری که بعدها حتی بی آن که کودک بداند، این شخصیت ها جداگانه در وجود او رشد می کنند و ما با این پدیده مواجه می شویم که افراد انگار ریاکار هستند و فکر و عمل و احساس و منطق و عقلشان با هم جور در نمی آید.

ب) صداقت و روراستی

روراستی و صداقت را کودکان از همان کودکی و از والدین و در تعامل با آنان می آموزند. والدینی که خود دچار این نقیصه هستند، نمی توانند کودکان روراست و صادق تربیت کنند. هزینه راست گویی را بالا نبریم و کودکان را مجبور نکنیم، برای کاهش هزینه راست گویی، دروغ بگویند.

دروغ گویی فقط وارونه جلوه دادن راستی نیست؛ کودک با نگفتن راست و پنهان کردن، اول بار دروغ گویی را تجربه می کند. بعدها با نگفتن راست و پاره پاره کردن آن و گفتن بخشی از راست و پنهان کردن بخشی دیگر، دروغ گویی را گسترش می دهد. کودکان از همان دوران کودکی با جا به جا کردن مکان یک اتفاق و زمان یک رویداد، راه های بهتر و کارآمدتری را برای تجربه دروغ، پیدا می کنند.

گاهی کودکان با توضیح های وارونه به دروغ روی می آورند. زمانی دیگر نیز کودکان از راه هایی که ما در اختیارشان می گذاریم، استفاده می کنند و دروغ می گویند. باورها و احساس های ما راه های مناسبی هستند که کودکان از آن ها می توانند، خوب بهره بگیرند و دروغ بگویند؛ چون ما از چیزهایی که باور داریم پرسش نمی کنیم و راحت می پذیریم. راه و روش ما در زندگی هم کمک می کنند تا کودکان تجارب دروغ  را از ما الگو بگیرند و کپی کنند.

نکته مهم: بین دروغ گویی و خیال پردازی کودکان تمایز قائل شوید:

مساله ای که غالباً از آن چشم پوشی شده و نادیده گرفته می شود، این موضوع است که کودکان مرزهای واقعیت و خیال را خوب نمی شناسند. حتی ما در بزرگسالی واقعیت های اطراف مان را با خیال در هم می آمیزیم و به عنوان واقعیت بیان می کنیم. کودکان هم با در هم آمیزی خیال و واقعیت، چیزهایی را بیان می کنند که شائبه اغراق و وارونه سازی و تحریف و حذف و امثال آن را دارد. چیزهایی که به دروغ بودن، بسیار شبیه است. مثل دروغ شاعرانه که دروغ مفید است و قصد فریب و پنهان کاری و امثال آن را ندارد. والدین وقتی این ها را دروغ می پندارند و تنبیه می کنند، دچار دو اشتباه اساسی می شوند. اول آن که جلوی خیال ورزی و خلاقیت کودک را می گیرند و علاوه بر آن کودکان را در فهم واقعیت و خیال ناکام و ناتمام می گذارند. چیزی که بعدها کودکان را دچار بدفهمی های بسیار می کند. (برای کسب اطلاعات بیشتر مطالعه مقاله: در مورد دروغ گویی فرزندم چکار کنم؟ پیشنهاد می شود)

والدین نباید هزینه دروغ گویی را بالا ببرند و به جای تخریب ذهن کودکان باید در تعامل و گفتگو های سازنده ای که با کودکان خود دارند، جنبه های خیال بافی شده را از واقعیت تمیز دهند و با تقویت آن ها، راه خلاقیت و ایده پردازی را فراهم کنند و گسترش دهند و راه های  درست بیان واقعیت را آموزش بدهند.

به خاطر فردایی که به زودی حال خواهد شد:

دنیای وحشتناک بزرگسالی ما و بحران های ما همه و همه محصول تجربه های ناقص کودکی ماست. آن چه را در کودکی فرا می گیریم، جسورانه تر و بی باک تر در دنیای بزرگسالی اجرا می کنیم؛ پس والدینی باشیم که:

کودکان خود را طرد نمی کنند؛ سرزنش نمی کنند؛ تحقیر نمی کنند؛ اجازه تجربه کردن را به کودک می دهند و اشتباه و خطا کردن را بخش طبیعی تجربه و یادگیری کودک می دانند و فرصت ترمیم و جبران را به وی می دهند و محیط امن و امکان کشف دنیای اطراف را برای کودک خود فراهم می کنند.  

ارسال دیدگاه های شما :
تصویر جدید

لیست نظرات

ارسال شده توسط maryam zare در تاریخ ۱۳۹۴/۰۷/۲۶ - ۰۸:۲۴

با تشکر بسیار عالی بود اگر ممکن است لیست یا فهرست منابع را به همراه مقاله ها ارسال بفرمایید.

با سپاس فراوان

پاسخ مدیر: دوست عزیز سلام
خوشحالیم که توانسته ایم موجبات رضایت شما را فراهم نماییم. تمامی مقالات ارائه شده در سایت با ذکر منبع انجام می شود. در رابطه با بخش چالش های تربیتی و راه حل ها، منبع پاسخ های ارائه شده به دغدغه والدین و مربیان محترم، تجمیع نظرات متخصصین و مشاورین وب سایت شهروند فردا می باشد. چنانچه راهنمایی و یا کمک دیگری از دست ما ساخته است، در خدمت گزاری حاضریم.
با تشکر- تیم شهروند فردا