6 راهکار عملی برای پرورش مسئولیت پذیری در نوجوانان

مسئولیت پذیری مهارت مهمی است که پرورش آن در نوجوانان، زمینه برآورده شدن مهم ترین نیاز این دوره یعنی استقلال طلبی را فراهم می کند. در این مقاله 6 راهکار عملی برای آموزش و تقویت مهارت مسئولیت پذیری در نوجوانان بازگو می شود.

در گذشته ورود از دوره کودکی به بزرگسالی آسان تر صورت می گرفته و دوره نوجوانی خیلی کوتاه تر از زمان حال بوده است. بچه ها همین که هجده سالشان می شده، هم وارد عرصه کار می شدند و هم زود ازدواج می کردند. اما امروزه شرایط اقتصادی و اجتماعی دچار تغییراتی شده که این اتفاق به آسانی محقق نمی شود، بنابراین دوره نوجوانی طولانی تر شده است.

از یکسو ورود به دنیای کار نیازمند تحصیلات و کسب تخصص است که امری زمان بر می باشد، و از سوی دیگر شرایط ازدواج نیز سخت تر شده است. این مسائل باعث شده تا والدین و نوجوانان دچار چالش های زیادی شوند. والدین در ارتباط با فرزندان نوجوانشان با پدیده هایی رو به رو هستند که در زمان آن ها اصلا وجود نداشته و یا بسیار کمرنگ تر بوده است. در واقع همین مسئله آن ها را از هم دور می کند. پشت سر گذاشتن موفق این مرحله­ از رشد، نیازمند یادگیری مهارت هایی هم از سوی والدین و هم از سوی فرزندان است. یکی از این مهارت ها، مسئولیت پذیری می باشد. نیاز اساسی نوجوانان استقلال طلبی است که مهارت مسئولیت پذیری ضمن برآوردن این نیاز، زمینه افزایش اعتماد به نفس و سلامت روان نوجوان را نیز تضمین می کند. به همین منظور در ادامه به معرفی راهکارهایی عملی برای پرورش مسئولیت پذیری در نوجوانان می پردازیم.

1. آموزش روش حل مسئله

قبل از این که هر گونه مسئولیتی به نوجوانتان بدهید، باید اصول کلی کنار آمدن با مسئولیت های زندگی را به او بیاموزید. این اصل کلی همان روش حل مسئله است. فرزند شما باید با مراحل و شیوه های حل مسئله آشنا باشد. این روش مراحلی را برای آموزش و تقویت توانایی حل مسئله مطرح میکند.

 اول این که فرد باید مسئله به وجود آمده و علت های آن را شناسایی کند، در این مرحله باید به نوجوان بیاموزید که صرف دخیل دانستن عواملی مثل شانس یا عوامل غیر قابل کنترل نباید از خود سلب مسئولیت کند. در مرحله دوم فرد از طریق منابع مختلف مثل مشورت یا مطالعه راه حل هایی برای آن مسئله خاص پیدا کند. در این مرحله به نوجوان خود بگویید ندانستن عیب نیست بلکه ندانستن و نپرسیدن است که مشکل ساز می شود و به او اطمینان خاطر بدهید که همیشه آماده پاسخگویی به سوالات او هستید. شما مناسب ترین منبع برای نشان دادن راه حل ها به او می باشید. در مرحله سوم فرد باید پیامدهای مثبت و منفی اجرای این راه حل ها را محاسبه کند تا در مرحله آخر مفیدترین راه حل را انتخاب و اجرا کند. در این مرحله به نوجوانتان بیاموزید که در محاسبه سود و زیان راه حل ها فقط خود را در نظر نگیرد و به پیامدهای آن برای جامعه و دیگر اعضای خانواده هم بیندیشد و برای تصمیم گیری عجله نکند.

2. متناسب بودن مسئولیت داده شده با توانمندی های نوجوان

قبل از آن که مسئولیتی را به فرزندتان بدهید، بررسی کنید که آیا او از پس این مسئولیت می تواند بربیاید یا نه؟ چرا که اگر مسئولیت داده شده در حد توانمندی های او نباشد و شکست بخورد عزت نفس او ضربه خواهد خورد، پس در انتخاب مسئولیت به توانمندی های او توجه کنید نه به ایده آل های خود!

3. دادن اطلاعات کافی از مسئولیت داده شده

وقتی مسئولیتی را به فرزندتان می دهید اطلاعات کامل درباره آن مسئولیت را به او بدهید، مثلا اگر قرار است شب ها آشغال را بیرون بگذارد باید بداند که چه ساعتی این کار را انجام بدهد تا بعداً بهانه ای برای درست انجام ندادن آن نداشته باشد.

4. دادن فرصت انتخاب و تصمیم گیری

از میان مسئولیت های مختلف به او فرصت انتخاب بدهید وقتی خودش انتخاب کند، علاقه بیشتری نسبت به انجام آن نشان خواهد داد.

5. ارائه الگوی کارآمد و تشویق

با ارائه الگوهایی که مسئولیت داده شده را به خوبی انجام می دهند، فرصت یادگیری را برای او فراهم کنید. به خاطر داشته باشید این به آن معنی نیست که او را با کسی مقایسه کنید و یا او را سرزنش کنید. شما فقط الگوهای مناسب را فراهم می کنید. همچنین زمانی که فرزندتان مسئولیتش را به خوبی انجام می دهد، او را تشویق کنید. تشویق کلامی در این سن اهمیت بیشتری نسبت به تشویق غیرکلامی دارد.

6. درباره مشکلات خانواده با او مشورت کنید

بگذارید فرزندتان احساس کند نسبت به مشکلات خانواده مسئولیت دارد او را از مشکلات آگاه کنید و با او مشورت کنید. برخی والدین با مخفی کردن مشکلات به قول خودشان می خواهند آب در دل فرزندشان تکان نخورد در حالی که بازگویی مشکلات احساس مسئولیت را در او زنده خواهد کرد.

در نهایت اینکه:

 به خاطر داشته باشید، اولین جایی که فرزند شما این احساس مسئولیت پذیری را یاد می گیرد نسبت به خانواده است که بعد ها به جامعه و کار نیز منتقل می شود.

 

ارسال دیدگاه های شما :
تصویر جدید

لیست نظرات

ارسال شده توسط فرهان زمانی در تاریخ ۱۳۹۴/۰۹/۱۶ - ۰۱:۳۳

بسیار عالی و جامع بود ممنونم از شما ...

پاسخ مدیر: بسیار خوشحالیم که این مطلب برای شما مفید واقع شده