با روند طبیعی رشد حرکتی کودک خود آشنا شوید

در این مقاله با توالی رشد حرکتی نوزادان و کودکان نوپا و عوامل موثر بر آن آشنا خواهید شد.

یکی از جنبه های مهمی که در فرایند تربیت و پرورش کودکان بایستی مورد توجه قرار دهیم، افزایش آگاهی و داشتن برنامه مشخص در زمینه رشد حرکتی فرزندانمان است. منظور از رشد حرکتی مجموعه اعمالی است که به کودکان کمک می کنند در محیط گردش کنند، سینه خیز بروند، بایستند و راه بروند.

 معمولا توالی رشد حرکتی بین کودکان یکنواخت صورت می پذیرد، اما بایستی توجه داشته باشید که برخی تفاوت های فردی می توانند سرعت رشد حرکتی را تحت تاثیر قرار دهند. پس کمی جلو و عقب شدن زمان ایجاد یک مهارت حرکتی در کودکان جای نگرانی نداشته و تنها در صورتی نسبت به رشد کودک نگران می شویم که چند مهارت حرکتی به طور جدی به تأخیر افتاده باشند.

انواع مهارت های حرکتی کودکان و سن شکل گیری آن ها:

برای آشنایی بیشتر شما همراهان خوب شهروند فردا با اولین مهارت های حرکتی کودکان و زمان(سن) شکل گیری این مهارت ها، در جدول زیر متوسط سنینی که کودکان بر انواع مهارت های حرکتی(حدودا تا 2سالگی) مسلط می شوند، ذکر شده است. به طور معمول جهت پیشرفت رشد حرکتی کودکان بدین ترتیب است: ابتدا کنترل حرکتی سر، قبل از دست ها و تنه صورت می گیرد و همچنین کنترل سر و تنه قبل از هماهنگی دست ها و انگشتان صورت می گیرد.

مهارت حرکتی

سن متوسط تسلط یافتن

دامنه سنی که 90 درصد کودکان

مهارت کسب می کنند

بتواند وقتی صاف نگه داشته می شود،

سرش را راست و محکم نگه دارد

6 هفتگی

3 هفتگی تا 4 ماهگی

وقتی دمروست، خود را با کمک بازوها بلند می کند

2 ماهگی

3 هفتگی تا 4 ماهگی

از پهلو به پشت می غلتد

2ماهگی

3 هفتگی تا 5 ماهگی

می تواند اشیائی نظیر مکعب چوبی را چنگ بزند

3ماه و 3هفتگی

2 تا 7 ماهگی

از پشت به پهلو می غلتد

5/4 ماهگی

2تا 7 ماهگی

بدون کمک می نشیند

7 ماهگی

5 تا 9 ماهگی

سینه خیز می رود

7 ماهگی

5 تا 11 ماهگی

خود را برای ایستادن بالا می کشد

8 ماهگی

5 تا 12 ماهگی

خودش می ایستد

11 ماهگی

9 تا 16 ماهگی

خودش راه می رود

11ماه و 3 هفتگی

9 تا 17 ماهگی

با دو مکعب چوبی برج می سازد

13 ماه و 3 هفتگی

10 تا 19 ماهگی

می تواند مداد را محکم گرفته و روی کاغذ بکشد

14 ماهگی

10 تا 21 ماهگی

با کمک دیگران از پله ها بالا می رود

16 ماهگی

12 تا 23 ماهگی

بالا می پرد

23 ماه و 2 هفتگی

17 تا 30 ماهگی

روی پنجه پا راه می رود

25 ماهگی

16 تا 30 ماهگی

 

مهارت های حرکتی به صورت یک سیستم عمل می کنند، توانایی های جداگانه با هم ترکیب می شوند و با هم همکاری می کنند تا روش های مؤثر تری را برای کشف و کنترل محیط به وجود آورند. برای مثال کنترل سر و بالاتنه با هم ترکیب می شوند تا نشستن با حمایت امکان پذیر شود.

عوامل مؤثر بر رشد حرکتی

پس از آشنایی با انواع مهارت های حرکتی و سن شکل گیری آن در کودکان، شناخت عوامل اثر گذار بر رشد موثر مهارت های حرکتی می تواند به ما کمک کند تا در زمان مقتضی، اقدامات لازم را برای کودکانمان انجام دهید. به همین منظور در ذیل به 4 عامل مهم در این زمینه اشاره می شود.

1. سلامت جسمانی

کودکانی که از سلامت جسمانی کافی برخوردارند از نظر رشد حرکتی بر کودکانی که دچار بیماری هستند، برتری دارند.

2. اندازه بدن

اندازه و ساختمان بدن کودک در رشد حرکتی او بویژه در مهارت‌هایی نظیر نشستن، ایستادن، راه رفتن و … تاثیر بسزایی دارد. در این مورد رشد پاها نسبت به رشد بدن باید افزایش یابد و از ازدیاد وزن نسبت به رشد قد کاسته شود، تا کودک بتواند در بدن خود تعادل برقرار کند. بدین ترتیب کودکان بسیار چاق و بسیار لاغر نسبت به کودکانی که ساختار جسمی‌شان در حد متوسط قرار دارد، چابکی و حساسیت کمتری را از خود نشان می‌دهند.

3. هوش

میان هوش و رشد حرکتی کودک، به ویژه در سال های اول زندگی رابطه نزدیک وجود دارد. کودکانی که در کسب انواع مهارت ها کند هستند، معمولا درسال های بعد نیز از نظر رشد هوشی عقب می‌مانند و برعکس.

4. محیط مناسب برای رشد حرکتی

محیط های وسوسه انگیز که پر از محرک های جذاب برای کودکان هستند می توانند تأثیر چشم گیری در سرعت رشد حرکتی کودک داشته باشند و در عوض کودکی که در محیطی پر از وسایل نامناسب یا در فضایی قرار دارد که با هر قدم به زمین می‌افتد، در کنترل بر عضلاتش با دشواری‌های زیادی برخورد می‌کند. همچنین محیط های محروم فاقد ابزار لازم برای کسب مهارت های حرکتی در کودکان است.

البته توجه داشته باشید محیط بیش از اندازه غنی نیز انگیزه را از کودک سلب می کند. والدینی که کودک خود را ناز پرورده بار آورده و یا تمام تقاضاهای او را برآورده می‌سازند، موجب عقب ماندگی کودکشان در کنترل عضلاتش می‌شوند. چنین کودکانی کوشش و جدیتی را که در این زمینه لازم است، انجام نمی‌دهند. این وضع در مهارت‌هایی نظیر راه رفتن ، غذا خوردن و لباس پوشیدن بیشتر بوجود می‌آید.

در پایان این که:

سعی کنید با افزایش آگاهی خود نسبت به انواع مهارت های حرکتی و سن شکل گیری آن ها در کودکان، متناسب با هر مقطع سنی زمینه لازم برای رشد موثر حرکتی آن ها را فراهم آورید. به طور مثال محیطی اماده کنید تا کودک بتواند با خیال راحت غلت بخورد و سینه خیز برود.  همیشه وزنش را در حالت تناسب نگه داشته و با فراهم نمودن بیش از حد نیازهایش مانع تلاش های کودکتان نشوید.

منابع:

کتاب روان شناسی رشد لورا ای. برک

دانشنامه رشد

ارسال دیدگاه های شما :
تصویر جدید

لیست نظرات

نظری ثبت نشده است.